Çiniye Başlarken

☰ Konular

Çiniye yeni başlıyorsanız doğru yerdesiniz. Bu bölümde çininin ne olduğunu, nasıl yapıldığını ve evde ya da kursta başlamak için nelere ihtiyacınız olduğunu adım adım anlatıyoruz. Oğuz Çini olarak 1993’ten beri Kütahya’daki atölyemizde çini üretiyoruz; burada yazdıklarımız atölyede her gün yaptığımız işlerdir.

Bu konudaki sorular:

Çini nedir? Çini ile seramik ve porselen arasındaki fark nedir?

Kısa cevap: Çini, desenleri elle çizilip boyanan, üzeri sırlanarak fırınlanan geleneksel bir seramik sanatıdır. Her çini bir seramiktir ama her seramik çini değildir.

Seramik, kil ve benzeri doğal hammaddelerden şekillendirilip fırında pişirilen bütün ürünlerin genel adıdır; saksı, fayans, kupa ve tabak bu aileye girer. Çini ise bu ailenin en zahmetli kollarından biridir: desen kâğıtta hazırlanır, bisküviye aktarılır, ince fırçayla tahrir edilir, elle boyanır, üzeri şeffaf sırla kaplanır ve yeniden pişirilir.

Porselen çok yüksek sıcaklıkta pişen, ince, sert ve ışık geçiren beyaz bir hamurdur. Porselendeki desenler çoğunlukla baskı ya da sır üstü boyamayla yapılır. Çinide ise boya sırın altına elle işlenir; bu yüzden desen sır tabakasıyla korunur ve her parça birbirinden biraz farklı olur.

Türkiye’de çiniciliğin en köklü iki merkezi Kütahya ve İznik’tir. Kütahya çinisi canlı renkleri, lale, karanfil, sümbül ve rumi motifleriyle tanınır. Ustalarımızın elinden çıkmış örnekleri el yapımı Kütahya çini ürünleri sayfamızda görebilirsiniz.

Çini nasıl yapılır, yapım aşamaları nelerdir?

Kısa cevap: Çini; hamur hazırlama, şekillendirme, kurutma, bisküvi pişirimi, desen aktarma, tahrir, boyama, sırlama ve son pişirim aşamalarından geçerek yapılır.

  1. Hamur: Kil, kuvars ve kaolin belirli oranlarda karıştırılır, öğütülür ve dinlendirilir.
  2. Şekillendirme: Hamur alçı kalıplara dökülür ya da preslenir; tabak, vazo, karo gibi formlar elde edilir.
  3. Kurutma ve astar: Kuruyan ürünün yüzeyi düzeltilir, gerekirse beyaz bir astarla kaplanır.
  4. Bisküvi pişirimi: Ürün ilk kez fırınlanır. Ortaya çıkan sırsız, mat ve sert ürüne bisküvi denir. Hazır çini bisküvi malzemeleri bu aşamaya kadar hazırlanmış olarak gelir.
  5. Desen aktarma: Kâğıda çizilen desen iğnelenir ve ince öğütülmüş kömürle bisküviye geçirilir.
  6. Tahrir: Desenin ana çizgileri siyah çini tahrir boyası ve ince bir tahrir fırçası (şu an stokta yok) ile çizilir. tahrirli çini ürünleri bu aşaması yapılmış olarak gelir.
  7. Boyama: Motiflerin içi çini boyaları ile doldurulur.
  8. Sırlama: Ürün şeffaf sırla kaplanır.
  9. Son pişirim: Sırlı ürün fırında pişirilir ve fırının içinde yavaşça soğutulur. Renkler ve parlaklık bu aşamada ortaya çıkar.

Evde ya da kursta çini yapanlar genellikle ilk dört aşamayı hazır alır ve doğrudan desen, tahrir ya da boyamadan başlar.

Çininin ham maddesi nedir?

Kısa cevap: Çini hamuru genellikle kil, kuvars ve kaolinin belirli oranlarda karıştırılmasıyla hazırlanır; bazı atölyeler karışıma çakmak taşı da ekler.

Kil hamura şekil alma özelliği verir, kuvars (silis) sağlamlık ve beyazlık katar, kaolin ise hamuru inceltir ve rengini açar. Karışım oranları atölyeden atölyeye değişir ve ustaların bilgisidir.

Hammaddeler öğütülüp karıştırıldıktan sonra havuzlarda dinlendirilir, süzülür ve kalıplama için hazırlanır. Bu süreç haftalar sürebilir. Evde ya da kursta çini yapacaksanız hamurla uğraşmanıza gerek yoktur: pişirilmiş, boyamaya hazır çini bisküvi malzemeleri kullanabilirsiniz.

Çini boyamaya başlamak için hangi malzemeler gerekir?

Kısa cevap: Bir tahrirli ya da düz bisküvi ürün, birkaç renk çini boyası, iki üç çini fırçası, boya kabı ve su ile başlayabilirsiniz. Hepsi başlangıç setlerinde bir arada bulunur.

Olmazsa olmazlar

Yardımcılar

  • Küçük boya kapları veya palet, temiz su, kâğıt havlu
  • Hataları düzeltmek için iğne veya ince uçlu bir kazıyıcı
  • Yüzey hazırlığı için çini yardımcı malzemeleri

Hepsini tek tek seçmek yerine çini başlangıç setleri ile hemen başlayabilirsiniz; setler hediye olarak da çok tercih ediliyor.

Evde çini yapılır mı, fırın olmadan olur mu?

Kısa cevap: Evet, boyama işinin tamamı evde yapılabilir. Gerçek çini görünümü için boyanan ürünün sırlanıp fırınlanması gerekir; fırını olmayanlar ürününü bir atölyede pişirtebilir ya da akrilik tarzı boyalarla fırınsız dekoratif çalışma yapabilir.

Evde çalışmak için geniş bir masa, iyi bir ışık ve sabır yeter. tahrirli çini ürünleri alıp çini boyaları ile boyarsınız. Ancak çini boyası ve sır, fırında pişmeden kalıcı hale gelmez; pişmemiş boya elle silinebilir.

Fırınınız yoksa iki yol var

  1. Atölyede pişirtmek: Boyadığınız ürünü şehrinizdeki bir çini ya da seramik atölyesine, ya da kursunuzun fırınına götürebilirsiniz. Kullandığınız boya ve sırrı atölyeye söyleyin. Toplu işlerde (kurs, okul, atölye) seramik / çini ürünlerinizi Oğuz Çini atölyesinde de fırınlatabilirsiniz; tek parça ürünleri ve akrilikle boyanmış ürünleri fırınlamıyoruz.
  2. Fırınsız boyamak: Tahrirli ürünler akrilik tarzı boyalarla da boyanabilir. Bu durumda ürün dekoratif amaçlıdır ve yemek için kullanılmaz. Boya üreticisinin talimatlarına uyunuz.

Çini malzemeleri nereden alınır?

Kısa cevap: Çini malzemelerini Kütahya’daki üreticilerden ya da oguzcini.com’dan Türkiye’nin her yerine kargo ile sipariş edebilirsiniz.

Oğuz Çini olarak çini malzemelerini kendi atölyemizde hazırlıyoruz. Sitemizde bulabilecekleriniz:

Ürünlerimiz kırılmaya karşı özenle paketlenir. Kurs ve okullar için toplu ihtiyaçlarınızda WhatsApp hattımızdan bize ulaşabilirsiniz.

Kendiniz boyamak yerine boyanmış, sırlanmış ve fırınlanmış hazır çini almak isterseniz Kütahya çini ürünleri, hediyelik çini setleri ve çini duvar saatleri sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

Ziyaretçi soruları

Bu konuda henüz soru sorulmadı. İlk soruyu siz sorun.

Sorunuzu sorun

E-posta adresinizi yazarsanız cevabı size e-postayla da göndeririz. Cevaplanan sorular rehberde yayınlanır. E-posta adresiniz sitede görünmez.