Çini Sırlama: Sırça Hazırlama ve Sürme

☰ Konular

Sır, çiniye o tanıdık cam gibi parlaklığı veren tabakadır. Bu bölümde sırrın ne olduğunu, nasıl hazırlanıp sürüldüğünü, kurşunlu ve kurşunsuz sır farkını ve sırlı ürünlerin kullanımını anlatıyoruz.

Bu konudaki sorular:

Sır nedir, neden sürülür?
Çini sırı nasıl hazırlanır ve sürülür?
Kurşunlu ve kurşunsuz sırın farkı ne?
1 kg sırça ne çeker, kaç tabak sırlanır?
Sırlanan ürün yemek için kullanılır mı?

Sır nedir, neden sürülür?

Kısa cevap: Sır, boyanan çininin üzerine sürülen ve fırında eriyerek cam gibi parlak, koruyucu bir tabaka oluşturan karışımdır.

Sır üç işe yarar:

Korur: Boyaları dış etkilere karşı kapatır; desen yıllarca bozulmaz.
Parlatır: Çiniye o bilinen cam gibi parlaklığı verir, renkleri canlandırır.
Temizlik: Yüzeyi gözeneksiz hale getirir; ürün kolayca silinir.

Geleneksel çinide boyalar sırın altında kalır; buna sır altı tekniği denir. Sırın verdiği parlaklığı bitmiş Kütahya çini ürünlerimizde görebilirsiniz. Sırlar için çini boyaları ve sırçaları.

Çini sırı nasıl hazırlanır ve sürülür?

Kısa cevap: Sır, üreticinin önerdiği oranda suyla karıştırılıp süzülür; boya tamamen kuruduktan sonra ürün sıra daldırılarak, fırçayla ya da püskürtülerek eşit bir tabakayla kaplanır.

Kurumayı bekleyin: Boyanın tamamen kuruduğundan emin olun.
Sırrı karıştırın: Sır dibe çöker; kullanmadan önce iyice karıştırın, topak kalmamalı.
Kaplayın: Atölyelerde tabaklar genellikle püskürtülerek, vazo gibi kapalı formlar daldırılarak sırlanır. Fırçayla sürerken eşit ve tek yönlü sürün.
Tabanı temizleyin: Ürünün oturacağı tabandaki sırrı nemli bir süngerle silin; aksi halde fırın rafına yapışır.
Fazlayı alın: Akıntı ve damlaları kuru bir fırçayla düzeltin.

Oğuz Çini sırçası nasıl hazırlanır?

Sırçalarımız 1 kg paketle ve yanında 10 gr selüloz (CMC) ile gelir. Önce CMC’yi kuru sırçayla torbada iyice karıştırın.
Sonra 1 kg sırça için su ekleyip açın: kurşunlu sırçada yaklaşık 1 kg, kurşunsuz sırçada yaklaşık 1,1 kg, özel (karışım) sırçada yaklaşık 1,2 kg su.
Hazırlanan sırçanın CMC etkisi ortalama 4 saat sonra azalır; bu sürede kullanın ya da yeniden ayarlayın.
Artan sırçayı kurutup bir sonraki hazırlamada kuru sırça gibi kullanabilirsiniz, atmanıza gerek yoktur.
Sırça çektiğiniz parçaları, sararma olmaması için en geç 2 gün içinde fırınlayın.
1 kg sırça ile ortalama 30 cm’lik yaklaşık 10 tabak sırlanabilir.
Toz hâldeki sırçayı karıştırırken maske ve eldiven kullanın, çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın.

Sırçalar için çini boyaları ve sırçaları.

Kurşunlu ve kurşunsuz sırın farkı ne?

Kısa cevap: Kurşunlu sırlar daha düşük sıcaklıkta erir ve parlak sonuç verir; ancak yemek ve içecekle temas eden ürünlerde kurşunsuz sır tercih edilmelidir.

Kurşun, sırın erime sıcaklığını düşürür ve parlaklığı artırır; bu yüzden geleneksel olarak kullanılmıştır. Gıdayla temas edecek ürünlerde kurşunsuz ve gıdaya uygun olduğu belirtilen sırlar kullanılmalıdır. Dekoratif ürünlerde üreticinin talimatlarına uyun.

Oğuz Çini sırçalarında: Kurşunlu sırça renkleri daha koyu ve doygun çıkarır; yiyecek ve içecekle temas eden kaplarda kullanılmamalı, dekoratif ürünler için tercih edilmelidir. Kurşunsuz sırça daha şeffaftır, renkleri biraz daha açık gösterir. Özel sırça ikisinin bire bir karışımıdır; atölyemizde yıllardır kullandığımız bu karışım sır çatlağı riskini azaltır.

Sırçalarımızın hepsinde ortalama pişirim 915–925 °C‘dir (fırına göre değişir).

Sırlanan ürün yemek için kullanılır mı?

Kısa cevap: Sadece gıdaya uygun sır ve boyalarla yapılmış, doğru sıcaklıkta pişirilmiş ürünler yemek için kullanılabilir. Emin değilseniz ürünü dekoratif amaçla kullanın.

Çini ürünlerin büyük kısmı dekoratif amaçlıdır; çini kaseler ve çini tabaklar de çoğunlukla süs ve sunum için tercih edilir. Yemek servisi için kullanılacak ürünlerde sır ve boyaların gıdaya uygun olduğundan emin olunmalıdır. Akrilikle boyanmış ya da fırınlanmamış ürünler yemek için kullanılmamalıdır.

1 kg sırça ne çeker, kaç tabak sırlanır?

Kısa cevap: 1 kg sırça ile ortalama 30 cm’lik yaklaşık 10 tabak sırlanabilir. Ortalama pişirim 915–925 °C‘dir (fırına göre değişir).

Daha küçük ürünlerde (karo, küçük vazo, şekerlik) aynı miktarla daha fazla parça sırlanır. Sırçayı fazla kalın sürerseniz daha çok harcanır ve akma riski artar. Artan sırçayı kurutup sonraki seferde kullanabilirsiniz. Sırçalar için çini boyaları ve sırçaları.